Większość moich publikacji dotyczących wywłaszczeń, w tym decyzji ZRID koncentruje się na sytuacji właścicieli nieruchomości objętych wywłaszczeniem. Coraz częściej jednak zgłaszają się do mnie podmioty po drugiej stronie tego procesu – zarządcy dróg, generalni wykonawcy oraz jednostki samorządu terytorialnego realizujące inwestycje drogowe – poszukujące wsparcia prawnego już na etapie przygotowania wniosku o ZRID.
Nieprzypadkowo. Prawidłowe przygotowanie i prowadzenie postępowania ZRID ma bezpośredni wpływ na termin realizacji inwestycji oraz ryzyko jej zaskarżenia.
Podstawa prawna i rola inwestora w postępowaniu
Podstawę prawną postępowania stanowi ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, określana jako specustawa drogowa.
Wniosek o wydanie decyzji ZRID składa właściwy zarządca drogi – GDDKiA w odniesieniu do dróg krajowych, a w przypadku dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych odpowiednio samorząd województwa, powiatu lub gminy, w trybie art. 11a ust. 1 specustawy.
Organem właściwym do wydania decyzji jest wojewoda w przypadku dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w przypadku dróg powiatowych i gminnych.
Co istotne, zgodnie z ugruntowanym poglądem wyrażanym w doktrynie, to inwestor jest kreatorem przebiegu i kształtu inwestycji. Organ orzekający weryfikuje zgodność wniosku z przepisami, co do zasady nie modyfikując samodzielnie linii rozgraniczających pas drogowy wyznaczonych przez inwestora.
Odpowiedzialność za prawidłowe ukształtowanie wniosku i dokumentacji spoczywa zatem przede wszystkim na inwestorze, a z chwilą złożenia wniosku możliwości korekty są już znacznie ograniczone.
Najczęstsze błędy wnioskodawców i ich konsekwencje
Praktyka pokazuje, że wnioski o wydanie ZRID najczęściej zawierają nieprecyzyjne określenie przedmiotu wniosku lub rozbieżności pomiędzy zakresem wskazanym we wniosku a projektem budowlanym. Przykładem może być wskazanie budowy, gdy faktyczny zakres robót odpowiada rozbudowie wymagającej innego określenia granic pasa drogowego.
Częstym problemem są również rozbieżności między numerami ewidencyjnymi działek wskazanymi we wniosku a dokumentacją geodezyjną, zwłaszcza przy jednoczesnym podziale nieruchomości.
Kompletność wniosku i reagowanie na wezwania do uzupełnienia braków formalnych czy dostarczenia materiałów dowodowych ma znaczenie, przy takich inwestycjach nie musi to być wynikiem błędu, a praktyki danego urzędu. To sprawia, że w przypadku dużych lub lokalnie kontrowersyjnych przedsięwzięć decyzja ZRID może zostać wydana dopiero po ponad roku od złożenia wniosku, mimo ustawowego 90-dniowego terminu na jej wydanie.
Rygor natychmiastowej wykonalności i ryzyko odwołań
Specustawa umożliwia inwestorowi wnioskowanie o nadanie decyzji ZRID rygoru natychmiastowej wykonalności. Pozwala to na zajęcie nieruchomości i rozpoczęcie realizacji inwestycji niezwłocznie po nadaniu rygoru, bez oczekiwania na ostateczność decyzji. Rozwiązanie to wiąże się jednak z dodatkowymi obowiązkami po stronie inwestora i organu prowadzącego postępowanie.
Decyzja ustalająca odszkodowanie powinna zostać wydana w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji ZRID rygoru natychmiastowej wykonalności. Uprawniony do odszkodowania może również żądać wypłaty zaliczki w wysokości 70% odszkodowania ustalonego przez organ pierwszej instancji, w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku – zgodnie z art. 12 ust. 5 i 5a specustawy.
Z perspektywy inwestora kluczowe jest zatem zaplanowanie etapu odszkodowawczego równolegle z etapem lokalizacyjnym, tak aby ograniczyć ryzyko opóźnień w wypłatach oraz zarzutów przewlekłości postępowania.
Odwołania stron wywłaszczonych nie zawsze prowadzą do uchylenia decyzji ZRID, często jednak wydłużają postępowanie odszkodowawcze i zwiększają koszty organizacyjne inwestycji. Nie powinno to usypiać czujności inwestora. Błędy formalne, nieprawidłowe oznaczenie nieruchomości lub niespójność dokumentacji mogą stać się podstawą do zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego, a w konsekwencji realnie wpłynąć na harmonogram przedsięwzięcia.
Przeczytaj także: Kiedy i w jakiej wysokości przysługuje zaliczka na poczet odszkodowania za wywłaszczenie w trybie specustawy drogowej?
Co to oznacza dla inwestora?
Sprawne przeprowadzenie postępowania o wydanie decyzji ZRID wymaga nie tylko znajomości przepisów specustawy drogowej, ale również doświadczenia w przewidywaniu i eliminowaniu typowych błędów formalnych, które mogą wydłużyć postępowanie nawet o wiele miesięcy.
Dobrze przygotowany wniosek, prawidłowo oznaczone linie rozgraniczające oraz zaplanowany z wyprzedzeniem etap odszkodowawczy pozwalają istotnie ograniczyć ryzyko przewlekłości i zaskarżenia inwestycji.
Zapraszam do kontaktu także podmioty planujące lub realizujace inwestycje drogowe, które chcą zabezpieczyć swój proces inwestycyjny od strony formalnoprawnej.
Jakub Żak
adwokat
***
Odszkodowanie za słupy energetyczne przed urzędem – kiedy i dla kogo?
Właściciele nieruchomości, przez które przebiegają linie energetyczne lub na których stoją słupy elektroenergetyczne, mogą ubiegać się o odszkodowanie nie tylko przed sądem cywilnym. W określonych przypadkach skuteczniejszą opcją jest tryb administracyjny – postępowanie przed starostą, zakończone decyzją ustalającą wysokość odszkodowania.
Warunkiem jest istnienie decyzji administracyjnej, która w przeszłości ograniczyła prawo własności nieruchomości na rzecz inwestora [Czytaj dalej…]
{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }